آزمایشگاه

اصلاح SPT: محاسبه‌ی N1,60 گام‌به‌گام با مثال عددی

📅 ۴ آبان ۱۴۰۵⏱ زمان مطالعه: ۶ دقیقه📶 سطح: متوسط✍️ تیم رستاورکس
مناسب برای: مهندس ناظر و محاسبدانشجو
اصلاح SPT: محاسبه‌ی N1,60 گام‌به‌گام با مثال عددی

اولین سؤال کنترل‌کننده‌ی هر گزارش SPT این است: عددی که در جدول آمده خام است یا اصلاح‌شده؟ عدد خام N را مستقیم در همبستگی‌ها گذاشتن یکی از رایج‌ترین خطاهاست و می‌تواند تراکم خاک را به‌وضوح اشتباه نشان دهد. در این مقاله اصلاح گام‌به‌گام را با یک مثال کامل می‌بینی.

از N خام تا N1,60

اصلاح در دو مرحله انجام می‌شود. اول، انرژی و شرایط اجرا استاندارد می‌شود:

N60 = N · CE · CB · CR · CS

بعد اثر تنش سربار اعمال می‌شود تا عدد به تنش مؤثر معادل ۱۰۰ کیلوپاسکال برسد:

N1,60 = CN · N60 ، CN = (Pa / σ'v)0.5 ≤ 1.7
همین محاسبه به‌صورت شیت اکسل آماده است.
در شیت: Vs30 از میانگین هارمونیک سرعت موج برشی تا ۳۰ متر (تا ۱۲ لایه) و تعیین نوع زمین I تا IV
دیدن شیت و نمونه‌ی خروجی

ضرایب اصلاح

ضریبمعنامقدار معمول
CE = ER/60انرژی چکش (ER درصد انرژی)چکش دونات حدود ۰٫۵ تا ۱٫۰؛ ایمنی (safety) حدود ۰٫۷ تا ۱٫۲؛ خودکار حدود ۰٫۸ تا ۱٫۳
CBقطر گمانه۶۵ تا ۱۱۵ mm: ۱٫۰ ؛ ۱۵۰ mm: ۱٫۰۵ ؛ ۲۰۰ mm: ۱٫۱۵
CRطول میلهکمتر از ۳ m: ۰٫۷۵ ؛ ۳ تا ۴ m: ۰٫۸ ؛ ۴ تا ۶ m: ۰٫۸۵ ؛ ۶ تا ۱۰ m: ۰٫۹۵ ؛ بیش از ۱۰ m: ۱٫۰
CSنمونه‌گیراستاندارد (با غلاف): ۱٫۰ ؛ بدون غلاف: حدود ۱٫۱ تا ۱٫۳
CNتنش سربار(Pa/σ'v)0.5 با سقف ۱٫۷

مقدارها از مرجع‌های متداول (اسکمپتون، رابرتسون و ویراید، یود و همکاران ۲۰۰۱) آمده‌اند. برای پروژه، جدول مرجع مورد توافق با مشاور را به کار ببر.

مثال عددی کامل

در عمق ۶ متر ماسه، عدد خام N = 14 ثبت شده است. چکش نوع ایمنی با ER = 60٪ (CE = 1٫0)، گمانه ۱۰۰ میلی‌متر (CB = 1٫0)، طول میله ۷٫۵ متر (CR = 0٫95) و نمونه‌گیر استاندارد (CS = 1٫0). تراز آب ۲ متر است، وزن مخصوص بالای آب 18 kN/m³ و زیر آب 19٫5 kN/m³.

با رابطه‌ی تقریبی Dr ≈ √(N1,60/60): تراکم نسبی ≈ 51٪ (ماسه‌ی متوسط). این فقط برآورد اولیه است.

اگر نوع چکش ثبت نشده باشد؟

همین داده را فرض کن با چکش دونات و ER ≈ 45٪ (CE = 0٫75) ثبت شده باشد: N60 ≈ 10 و N1,60 ≈ 11٫6. یعنی همان عدد خام ۱۴ به اندازه‌ی ۲۵٪ عدد اصلاح‌شده را کم می‌کند. به همین دلیل ثبت نوع چکش، قطر گمانه، طول میله و تراز آب در گزارش گمانه ضروری است.

اشتباهات رایج

اصلاح ریزدانه برای روانگرایی

در ارزیابی روانگرایی، N1,60 برای درصد ریزدانه هم اصلاح می‌شود و به (N1)60cs می‌رسد. مثال کامل با CSR و CRR در مقاله‌ی روانگرایی خاک آمده است. مبانی SPT و CPT را در مقاله‌ی آزمایش SPT و CPT ببین.

خلاصه‌ی کاربردی: همیشه N را با چهار ضریب انرژی و اجرا و ضریب تنش سربار اصلاح کن، نوع چکش و قطر گمانه را ثبت کن، و از تنش مؤثر استفاده کن.

همه‌ی این اصلاح‌ها (CE، CB، CR، CS و CN) برای هر لایه در شیت اکسل نوع زمین و روانگرایی آماده است. نتایج باید توسط مهندس ژئوتکنیک ذی‌صلاح بازبینی شود.

گزارش SPT پروژه‌ات را کنترل کن

در رستاورکس پروژه‌ات را ثبت کن و شرکت‌های ژئوتکنیک را مقایسه کن.

ثبت پروژه در رستاورکس

مقاله‌های تازه را از دست ندهید

ایمیل خود را بگذارید؛ وقتی مقاله یا ابزار جدیدی منتشر شد خبرتان می‌کنیم. بدون هرزنامه، هر زمان بخواهید حذف می‌شود.

مدیر وبلاگ: پرویز عبدی — مدیر ژئوتکنیک با ۲۱ سال سابقه و کارشناس ارشد ژئوتکنیک.

مقالات مرتبط

آزمایشگاه

آزمایش فشار تک‌محوری: qu، cu و E50 با مثال عددی

📅 ۱۹ آبان ۱۴۰۵⏱ ۶ دقیقه📶 مقدماتی

از نیرو و کرنش تا qu با اصلاح سطح مقطع، چسبندگی زهکشی‌نشده cu = qu/2، مدول E50، وضعیت سختی رس و حساسیت St؛ با مثال کامل.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آزمایشگاه

آزمایش برش مستقیم: محاسبه‌ی c' و φ' اوج و پسماند با مثال

📅 ۱۹ آبان ۱۴۰۵⏱ ۷ دقیقه📶 مقدماتی

از نیروی برشی خام تا تنش برشی، پوش گسیختگی اوج و پسماند، و برازش c' و φ' با کمترین مربعات؛ با مثال سه‌نمونه‌ای و نکته‌ی c' منفی.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آزمایشگاه

تحلیل دانه‌بندی الک و هیدرومتر: D10، Cu و Cc با مثال

📅 ۱۹ آبان ۱۴۰۵⏱ ۸ دقیقه📶 مقدماتی

از جرم مانده روی الک‌ها تا درصد عبوری، از قرائت هیدرومتر تا قطر ذرات با قانون استوکس، و محاسبه‌ی D10، D30، D60، Cu و Cc؛ با مثال کامل و فرمول اکسل.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو