آموزش مبانی

ظرفیت باربری پی سطحی با مثال عددی: ترزاقی و میرهوف برای پی مربعی

📅 ۲۳ آبان ۱۴۰۵⏱ زمان مطالعه: ۹ دقیقه📶 سطح: متوسط✍️ تیم رستاورکس
مناسب برای: مهندس ناظر و محاسبدانشجو
ظرفیت باربری پی سطحی با مثال عددی: ترزاقی و میرهوف برای پی مربعی

فرمول‌های ظرفیت باربری را راحت می‌شود نقل کرد و راحت هم می‌شود اشتباه به کار برد. در این مقاله یک مثال کامل را دستی حل می‌کنیم: پی مربعی روی خاکی که هم چسبندگی دارد و هم اصطکاک، با دو روش ترزاقی و میرهوف کنار هم، و تراز آب در دو حالت. همه‌ی اعداد را می‌توانی در اکسل تکرار کنی و هر ابزاری که استفاده می‌کنی را با آن بسنجی.

۱. مسئله

سربار در تراز کف پی q = γ·Df = 18 × 1.5 = 27 kPa است. این مقدار در هر دو حالت یکی است، چون خاک بالای کف پی بالای تراز آب است.

۲. روش میرهوف

رابطه‌ی کلی این است: qu = c·Nc·sc·dc + q·Nq·sq·dq + 0.5·γ·B·Nγ·sγ·dγ. برای φ′ = 30°:

ضرایب شکل و عمق (پی مربعی، B/L = 1، φ′ > 10°):

حالت الف، تراز آب بسیار پایین. سه جمله‌ی رابطه این‌ها هستند:

پس qu ≈ 1752 kPa و qall = qu/FS ≈ 584 kPa است.

حالت ب، تراز آب در کف پی. فقط جمله‌ی وزن خاک زیر پی عوض می‌شود، چون خاک زیر کف پی حالا غوطه‌ور است: γ′ = γsat − 9.81 = 10.19 kN/m³. این جمله می‌شود 0.5 × 10.19 × 2.0 × 15.67 × 1.300 × 1.130 = 235 kPa، پس qu ≈ 1572 kPa و qall ≈ 524 kPa.

۳. روش ترزاقی

برای پی مربعی، رابطه‌ی ترزاقی qu = 1.3·c·Nc + q·Nq + 0.4·γ·B·Nγ است و ضریب عمق ندارد: خاک بالای کف پی فقط به‌صورت سربار حساب می‌شود. برای φ′ = 30°:

حالت الف: 1.3 × 10 × 37.16 + 27 × 22.46 + 0.4 × 18 × 2.0 × 19.7 = 483 + 606 + 284 ≈ 1373 kPa، پس qall ≈ 458 kPa.

حالت ب: در جمله‌ی آخر به‌جای γ مقدار γ′ = 10.19 می‌گذاریم: 483 + 606 + 161 ≈ 1250 kPa، پس qall ≈ 417 kPa.

۴. مقایسه‌ی نتایج

روشqu، آب پایین (kPa)qall با FS = 3 (kPa)qu، آب در کف پی (kPa)qall با FS = 3 (kPa)
میرهوف (با ضرایب شکل و عمق)17525841572524
ترزاقی (پی مربعی)13734581250417

۵. مقایسه با بار وارد

فرض کن بار ستون، با وزن پی، Q = 1500 kN باشد. فشار وارد Q/(B·L) = 1500/4 = 375 kPa می‌شود. ضریب اطمینان واقعی همان qu/qapplied است:

کمترین مقدار، 3.33، از ۳ بیشتر است؛ پس پی در همه‌ی ترکیب‌ها قبول می‌شود. اگر در گزارش فقط مطلوب‌ترین عدد نوشته شود، حاشیه‌ی اطمینان در بدترین حالت پنهان می‌ماند.

۶. تکرار مثال در اکسل

در شیت این مقادیر را وارد کن: شکل = Square، B = 2.0، Df = 1.5، c = 10، φ = 30، γ = 18، γsat = 20، FS = 3 و Q = 1500. برای حالت الف عمق تراز آب را ۹۹ متر و برای حالت ب ۱٫۵ متر بگذار. برای میرهوف ضرایب شکل و عمق را روشن کن و برای ترزاقی روش Terzaghi را انتخاب کن. باید همان اعداد جدول بالا را بگیری.

۷. محدودیت‌های این مثال

همین محاسبه در اکسل

شیت ظرفیت باربری پی سطحی همین محاسبه را با فرمول زنده انجام می‌دهد: میرهوف و ترزاقی کنار هم، پی نواری، مربعی، دایره‌ای و مستطیلی، خروج از مرکزیت، تراز آب، گسیختگی عمومی و موضعی و برگه‌ی گزارش A4. مثال بالا را با هر شیت یا نرم‌افزاری امتحان کن: ورودی یکی، جواب یکی.

مشاهده‌ی شیت ظرفیت باربری پی سطحی

این مقاله خلاصه‌ی آموزشی برای کنترل‌های مقدماتی است. طراحی نهایی پی به شناسایی ژئوتکنیکی، ضوابط پروژه و نظر مهندس ذی‌صلاح نیاز دارد.

مقاله‌های تازه را از دست ندهید

ایمیل خود را بگذارید؛ وقتی مقاله یا ابزار جدیدی منتشر شد خبرتان می‌کنیم. بدون هرزنامه، هر زمان بخواهید حذف می‌شود.

مدیر وبلاگ: پرویز عبدی — مدیر ژئوتکنیک با ۲۱ سال سابقه و کارشناس ارشد ژئوتکنیک.

مقالات مرتبط

آموزش مبانی

حداکثر عمق گودبرداری قائم در خاک رسی: محاسبه با مثال

📅 ۲۰ آبان ۱۴۰۵⏱ ۸ دقیقه📶 متوسط

گود را تا چه عمقی می‌شود بدون مهار قائم کند؟ رابطه‌ی Hc = 4cu/γ، اثر سربار و آب در ترک‌ها، خاک c–φ و سه مثال عددی؛ همراه با مواردی که گزارش گودبرداری باید روشن کند.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آموزش مبانی

فشار جانبی خاک: ضرایب Ka، K0 و Kp با مثال عددی

📅 ۱۰ آبان ۱۴۰۵⏱ ۷ دقیقه📶 متوسط

رانکین، کولمب و حالت سکون: کدام ضریب را کی به کار ببریم؟ یک دیوار ۵ متری با سربار و آب پشت دیوار، گام‌به‌گام تا برآیند و نقطه‌ی اثر.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آموزش مبانی

پایداری دیوار حائل طره‌ای: واژگونی، لغزش و تنش زیر پی

📅 ۶ آبان ۱۴۰۵⏱ ۷ دقیقه📶 متوسط

یک دیوار ۴٫۵ متری را با دست حل می‌کنیم: فشار رانکین، ضرایب اطمینان، چرا لغزش اول رد می‌شود و ابعاد را چطور اصلاح کنیم.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو