آموزش مبانی

پایداری دیوار حائل طره‌ای: واژگونی، لغزش و تنش زیر پی

📅 ۶ آبان ۱۴۰۵⏱ زمان مطالعه: ۷ دقیقه📶 سطح: متوسط✍️ تیم رستاورکس
مناسب برای: مهندس ناظر و محاسبدانشجو
پایداری دیوار حائل طره‌ای: واژگونی، لغزش و تنش زیر پی

دیوار حائل طره‌ای را معمولاً با چند عدد تجربی ابعاد می‌دهند و بعد کنترل می‌کنند. کنترل‌ها هم همیشه همان سه تا هستند: واژگونی، لغزش و تنش زیر پی. در این مقاله یک دیوار ۴٫۵ متری را با دست حل می‌کنیم، می‌بینیم کدام کنترل اول رد می‌شود و برای اصلاح چه باید کرد.

فرض‌های محاسبه

دیوار T شکل با ساقه‌ی دارای پشت شیب‌دار، خاکریز ماسه‌ای زهکشی‌شده بدون آب، فشار فعال رانکین روی صفحه‌ی قائم از پاشنه و سربار ۱۰ کیلوپاسکال. مشخصات:

پارامترمقدار
ارتفاع ساقه H / ضخامت پی hb۴٫۵ m / ۰٫۵ m
ضخامت ساقه بالا / پایین۰٫۳ m / ۰٫۵ m
خاکریز: γ، φ۱۸ kN/m³ ، ۳۰°
خاک بستر: γ، φ۱۸٫۵ kN/m³ ، ۳۰°
سربار q۱۰ kPa
اصطکاک کف δ⅔ φ بستر
مقاومت منفعلبا ضریب ۰٫۵ (محافظه‌کارانه)
همین محاسبه به‌صورت شیت اکسل آماده است.
در شیت: فشار فعال رانکین با شیب خاکریز β، سربار و مقاومت منفعل قابل‌کاهش
دیدن شیت و نمونه‌ی خروجی

گام ۱: فشار خاک

ضریب فعال رانکین برای خاکریز افقی Ka = tan²(45° − φ/2) = ۰٫۳۳۳. ارتفاع صفحه‌ی قائم Ha = ۴٫۵ + ۰٫۵ = ۵ متر.

گام ۲: طرح اولیه و رد شدن در لغزش

طرح اولیه: طول پنجه ۰٫۸ متر، عرض پی ۳٫۲ متر و عمق مدفون ۱٫۰ متر. وزن‌ها و لنگرهای مقاوم حول پنجه (بدون وزن سربار) به‌دست می‌آید: ΣV = ۲۵۴٫۴ kN/m و MR = ۴۷۳٫۰ kN·m/m (با لنگر مقاومت منفعل). مقاومت منفعل با عمق ۱ متر فقط ۱۳٫۹ kN/m است.

کنترلمقدارمعیارنتیجه
واژگونی۲٫۸۴≥ ۲٫۰قبول
لغزش۱٫۱۶≥ ۱٫۵رد
خروج از مرکزیت۰٫۴۰ m≤ B/6 = ۰٫۵۳ mقبول
qmax۱۳۸٫۵ kPa≤ qall = ۲۰۰قبول

واژگونی و تنش زیر پی مشکلی ندارند. لغزش رد می‌شود، و این در دیوارهای حائل بسیار رایج است: واژگونی را وزن خاک روی پاشنه خوب جبران می‌کند، اما مقاومت لغزش به وزن کل و اصطکاک کف محدود است.

ضرایب لازم ۲٫۰ برای واژگونی و ۱٫۵ برای لغزش در اینجا مقدارهای مرسوم مثال هستند. مقدار مورد نیاز پروژه را از ضوابط و مشاور بگیر.

گام ۳: اصلاح ابعاد

برای بالا بردن ضریب لغزش سه اهرم داری: عمق مدفون بیشتر (مقاومت منفعل)، عرض پی بیشتر (وزن بیشتر خاک روی پاشنه) و کلید برشی. نتیجه‌ی ترکیب‌های مختلف:

طرحFS واژگونیFS لغزشqmax (kPa)
Lt = ۰٫۸ ، B = ۳٫۲ ، Df = ۱٫۰۲٫۸۴۱٫۱۶ (رد)۱۳۸٫۵
فقط Df = ۱٫۵۲٫۹۲۱٫۳۸ (رد)۱۳۹٫۶
فقط Lt = ۱٫۰ ، B = ۳٫۸۳٫۹۵۱٫۳۳ (رد)۱۰۷٫۲
Lt = ۱٫۰ ، B = ۳٫۸ ، Df = ۱٫۵۴٫۰۵۱٫۵۵ (قبول)۱۱۰٫۴

هیچ‌کدام از اصلاح‌های تکی کافی نبود؛ ترکیب هر دو جواب داد. نکته‌ی مهم دیگر: مقاومت منفعل جلوی پنجه فقط وقتی قابل اعتماد است که خاک جلوی دیوار بعداً برداشته نشود و فرسایش یا حفاری نداشته باشد. به همین دلیل ضریب ۰٫۵ روی آن اعمال شده است.

گام ۴: کنترل خروج از مرکزیت و تنش زیر پی

برای طرح نهایی ΣV = ۳۰۵٫۴ kN/m و لنگر مقاوم کل (وزن‌ها + مقاومت منفعل) MR = ۶۷۴٫۶ kN·m/m. محل برآیند از پنجه: x̄ = (۶۷۴٫۶ − ۱۶۶٫۷) / ۳۰۵٫۴ = ۱٫۶۶ m. خروج از مرکزیت e = ۱٫۹ − ۱٫۶۶ = ۰٫۲۴ m که از B/6 = ۰٫۶۳ کمتر است. تنش زیر پی:

این عدد با ظرفیت باربری مجاز گزارش ژئوتکنیک مقایسه می‌شود. اگر ظرفیت نهایی را می‌خواهی، از روش‌های ظرفیت باربری پی سطحی با مؤلفه‌ی بار خارج از مرکز استفاده کن.

اشتباهات رایج

خلاصه‌ی کاربردی: واژگونی، لغزش و تنش زیر پی را با هم ببین. اگر لغزش رد شد، عرض پی و عمق مدفون را با هم اصلاح کن و مقاومت منفعل را با ضریب کاهش بیاور. زهکشی و پایداری کلی را جدا کنترل کن.

همه‌ی این محاسبات با نقشه‌ی مقطع و وضعیت قبول یا رد در شیت اکسل پایداری دیوار حائل آماده است. اگر دیوار در گودبرداری اجرا می‌شود، مقاله‌ی نظارت بر گودبرداری و پی را هم ببین. نتایج باید توسط مهندس ژئوتکنیک ذی‌صلاح بازبینی شود.

دیوار حائل پروژه‌ات مشاور می‌خواهد؟

در رستاورکس پروژه‌ات را ثبت کن و شرکت‌های ژئوتکنیک را مقایسه کن.

ثبت پروژه در رستاورکس

ابزارها و فایل‌های مرتبط

اکسل

شیت اکسل فشار جانبی خاک — فعال، سکون و منفعل با تراز آب، سربار و چسبندگی

مشخصات تا ۳ لایه‌ی خاک (وزن مخصوص، اشباع، φ'، c' و OCR)، سربار و عمق تراز آب را وارد کنید تا فشار جانبی فعال…

۲۹۹٬۰۰۰ تومان مشاهده

مقاله‌های تازه را از دست ندهید

ایمیل خود را بگذارید؛ وقتی مقاله یا ابزار جدیدی منتشر شد خبرتان می‌کنیم. بدون هرزنامه، هر زمان بخواهید حذف می‌شود.

مدیر وبلاگ: پرویز عبدی — مدیر ژئوتکنیک با ۲۱ سال سابقه و کارشناس ارشد ژئوتکنیک.

مقالات مرتبط

آموزش مبانی

ظرفیت باربری پی سطحی با مثال عددی: ترزاقی و میرهوف برای پی مربعی

📅 ۲۳ آبان ۱۴۰۵⏱ ۹ دقیقه📶 متوسط

یک مثال کامل دستی برای پی مربعی ۲×۲ متر روی خاک c–φ: ضرایب باربری، ضرایب شکل و عمق، اثر تراز آب و مقایسه‌ی ترزاقی و میرهوف، با اعدادی که در اکسل هم تکرار می‌شود.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آموزش مبانی

حداکثر عمق گودبرداری قائم در خاک رسی: محاسبه با مثال

📅 ۲۰ آبان ۱۴۰۵⏱ ۸ دقیقه📶 متوسط

گود را تا چه عمقی می‌شود بدون مهار قائم کند؟ رابطه‌ی Hc = 4cu/γ، اثر سربار و آب در ترک‌ها، خاک c–φ و سه مثال عددی؛ همراه با مواردی که گزارش گودبرداری باید روشن کند.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آموزش مبانی

فشار جانبی خاک: ضرایب Ka، K0 و Kp با مثال عددی

📅 ۱۰ آبان ۱۴۰۵⏱ ۷ دقیقه📶 متوسط

رانکین، کولمب و حالت سکون: کدام ضریب را کی به کار ببریم؟ یک دیوار ۵ متری با سربار و آب پشت دیوار، گام‌به‌گام تا برآیند و نقطه‌ی اثر.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو