آموزش مبانی

ظرفیت باربری شمع: روش α و β و برومز با مثال عددی

📅 ۲۹ مهر ۱۴۰۵⏱ زمان مطالعه: ۵ دقیقه📶 سطح: متوسط✍️ تیم رستاورکس
مناسب برای: مهندس ناظر و محاسبدانشجو
ظرفیت باربری شمع: روش α و β و برومز با مثال عددی

ظرفیت باربری شمع یکی از محاسباتی است که بیشترین تأثیر را روی هزینه‌ی پروژه دارد. چند متر طول اضافه یا کم، مستقیم به تعداد شمع‌ها و بودجه می‌خورد. در این مقاله روش استاندارد محاسبه‌ی ظرفیت محوری و جانبی را با یک مثال عددی می‌بینی.

ظرفیت محوری: دو سهم

ظرفیت نهایی شمع از جمع اصطکاک جداره و مقاومت نوک به دست می‌آید:

Qu = Qs + Qp  ،   Qs = Σ fs·π·D·ΔL  ،   Qp = qp·Ap

وزن شمع و وزن خاک جابه‌جاشده هم در محاسبه‌ی دقیق‌تر می‌آیند، ولی در برآورد اولیه معمولاً اثرشان کوچک است.

همین محاسبه به‌صورت شیت اکسل آماده است.
در شیت: مقاومت جداری لایه‌به‌لایه: رس (α از API RP2A) و ماسه (K·σ'v·tan(φ'−5°) با سقف fs,max)
دیدن شیت و نمونه‌ی خروجی

شمع در خاک رسی: روش α (مطابق API)

اصطکاک جداره از چسبندگی زهکشی‌نشده‌ی خاک (cu) و ضریب α به دست می‌آید:

شمع در خاک ماسه‌ای: روش β

مثال عددی: شمع بتنی حفاری‌شده در رس

شمع به قطر ۸۰۰ میلی‌متر و طول ۱۵ متر در رس همگن با cu = ۶۰ کیلوپاسکال و وزن مخصوص مؤثر ۹ kN/m³ قرار دارد. تراز آب زیرزمینی در سطح زمین است. برای سادگی، α را در عمق میانی (۷٫۵ متر) حساب می‌کنیم.

در این مثال حدود ۸۰ درصد ظرفیت از اصطکاک جداره می‌آید. به همین دلیل در رس، افزایش طول شمع معمولاً مؤثرتر از افزایش قطر است. در طراحی واقعی، لایه‌ها را جدا حساب کن و اثر لایه‌های سطحی نامطمئن (مثلاً بالاترین یک تا دو متر) را در نظر بگیر.

ضریب اطمینان

برای بار استاتیکی معمولاً ضریب اطمینان بین ۲ تا ۳ به کار می‌رود. این ضریب به تعداد آزمایش بارگذاری، کیفیت اطلاعات خاک و روش اجرا بستگی دارد. اگر آزمایش بارگذاری شمع در پروژه انجام می‌شود، ضریب را مطابق آیین‌نامه و مبحث ۷ تعیین کن.

ظرفیت جانبی: روش برومز

برای شمع‌هایی که فقط زیر بار افقی و لنگر سر شمع‌اند، روش برومز (Broms) برآورد سریعی می‌دهد. قدم اول تشخیص نوع شمع است:

جابه‌جایی افقی در بار بهره‌برداری را هم باید جدا کنترل کنی. روش برومز فقط ظرفیت نهایی را می‌دهد و اغلب شرط جابه‌جایی کنترل‌کننده است.

خطاهای رایج

برای مبانی ظرفیت باربری پی سطحی، مقاله‌ی ظرفیت باربری پی سطحی را ببین. داده‌های ورودی این محاسبه از آزمایش‌هایی مثل SPT و CPT می‌آید.

این محاسبات، شامل روش α و β و برومز، در شیت اکسل ظرفیت باربری شمع آماده شده است. شیت با مثال مرجع کنترل شده است و نتیجه‌ی هر مرحله را نشان می‌دهد.

پروژه‌ی تو به طراحی شمع و مطالعات ژئوتکنیک نیاز دارد؟

در رستاورکس پروژه‌ات را ثبت کن و شرکت‌های ژئوتکنیک را مقایسه کن.

ثبت پروژه در رستاورکس

مقاله‌های تازه را از دست ندهید

ایمیل خود را بگذارید؛ وقتی مقاله یا ابزار جدیدی منتشر شد خبرتان می‌کنیم. بدون هرزنامه، هر زمان بخواهید حذف می‌شود.

مدیر وبلاگ: پرویز عبدی — مدیر ژئوتکنیک با ۲۱ سال سابقه و کارشناس ارشد ژئوتکنیک.

مقالات مرتبط

آموزش مبانی

ظرفیت باربری پی سطحی با مثال عددی: ترزاقی و میرهوف برای پی مربعی

📅 ۲۳ آبان ۱۴۰۵⏱ ۹ دقیقه📶 متوسط

یک مثال کامل دستی برای پی مربعی ۲×۲ متر روی خاک c–φ: ضرایب باربری، ضرایب شکل و عمق، اثر تراز آب و مقایسه‌ی ترزاقی و میرهوف، با اعدادی که در اکسل هم تکرار می‌شود.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آموزش مبانی

حداکثر عمق گودبرداری قائم در خاک رسی: محاسبه با مثال

📅 ۲۰ آبان ۱۴۰۵⏱ ۸ دقیقه📶 متوسط

گود را تا چه عمقی می‌شود بدون مهار قائم کند؟ رابطه‌ی Hc = 4cu/γ، اثر سربار و آب در ترک‌ها، خاک c–φ و سه مثال عددی؛ همراه با مواردی که گزارش گودبرداری باید روشن کند.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو
آموزش مبانی

فشار جانبی خاک: ضرایب Ka، K0 و Kp با مثال عددی

📅 ۱۰ آبان ۱۴۰۵⏱ ۷ دقیقه📶 متوسط

رانکین، کولمب و حالت سکون: کدام ضریب را کی به کار ببریم؟ یک دیوار ۵ متری با سربار و آب پشت دیوار، گام‌به‌گام تا برآیند و نقطه‌ی اثر.

مهندس ناظر و محاسب دانشجو